زمانی که میایستید و پاهای خود را در کنار هم جفت میکنید، نباید انحنایی بین پاها دیده شود. متاسفانه پای پرانتزی یکی از عارضههایی است که در بین کودکان و نوجوانان بسیار شایع شده است. این عارضه بر روی مفاصل زانو و در نتیجه قدرت راه رفتن شما تاثیر میگذارد و اگر سریعاً درمان نکنید، در میانسالی درد شدیدی به سراغ شما خواهد آمد. در این مطلب از وبسایت کلینیک بابل ارتوپدی قرار است در مورد دلایل به وجود آمدن پای پرانتزی، نشانههای این بیماری و روش درمان صحبت کنیم. پس حتماً با ما همراه باشید.
منظور از پای پرانتزی چیست؟
اگر زمانی که میایستید، مشاهده میکنید که پاها از قسمت زانو، از یکدیگر فاصله گرفتهاند و حالت محدب شکل دارند، در این صورت شما پای پرانتزی پیدا کردهاید. در واقع پای پرانتزی به دلیل انحنای زانو به سمت خارج پا به وجود میآید. در علم پزشکی به پای پرانتزی، ژنوواروم گفته میشود.
بررسی دلایل به وجود آمدن پای پرانتزی
آگاهی از دلایل ابتلا به بیماریها این امکان را فراهم میکند که ما با مراقبتهای اصولی از خود، بتوانیم سلامت بدن خود را حفظ کنیم و دچار بیماریهایی همانند پای پرانتزی نشویم. مهمترین دلایل به وجود آمدن پای پرانتزی عبارتند از:
ابتلا به راشیتیسم یا نرمی استخوان
مهمترین دلیلی که منجر به پای پرانتزی میشود، نرمی استخوان است. این عارضه به دلیل کمبود کلسیم در بدن و به عبارتی به دلیل سوء تغذیه رخ میدهد. بنابراین بنیه استخوانها قوی نمیشود و شما استخوانهای نرم خواهید داشت. در نتیجه وزن بدن بر روی زانوها سنگینی میکند و زانوها به سمت خارج تمایل پیدا خواهند کرد. کمبود ویتامین دی، کلسیم و فسفر مهمترین عوامل ابتلا به راشیتیسم هستند.
ابتلا به بیماری بلانت
اغلب کودکان و نوجوانانی که درگیر بیماری پای پرانتزی میشوند، در واقع به بیماری بلانت مبتلا هستند. علت ابتلا به بیماری بلانت، رشد غیر طبیعی صفحات در بالای استخوان ساق پا یا درشت نی است. در این زمان متخصص برای اینکه متوجه شود آیا فرزند شما درگیر بیماری بلانت شده است یا پای پرانتزی به دلیل رشد طبیعی بدن رخ داده است، حتما از شما میخواهد عکسبرداریهای لازم را انجام دهید.
ابتلا به استئوآرتریت زانو
اگر به تازگی ضربهای به زانو وارد شده است، باید هر چه زودتر معاینات لازم را انجام دهید چون اگر این ضربه درمان نشود و به اصطلاح آسیب وارد به زانو کهنه شود، احتمال اینکه در آینده شما با مشکل خمیدگی مفصل زانو و پای پرانتزی مواجه شوید، بسیار زیاد خواهد بود.
ابتلا به آرتروز
متاسفانه پای پرانتزی در بزرگسالان، به دلیل ابتلا به بیماری آرتروز اتفاق میافتد. آرتروز یا ساییدگی استخوانها، منجر به انحراف زانو و در نتیجه تغییر فرم پا خواهد شد. به همین دلیل افراد در بزرگسالی با مشکل پرانتزی مواجه میشوند.
علائم و نشانه های پای پرانتزی
اگر اخیراً دچار درد، سوزش و احساس ناراحتی در زانو شدهاید و این مشکلات مدتی است که با شما همراه است، حتماً به متخصص مراجعه کنید چون این احتمال وجود دارد که زانو از فرم طبیعی خود خارج شده و به سمت خارج پا منحرف شده است. در نتیجه شما در آینده با مشکل پای پرانتزی مواجه خواهید شد. پس این علائم را جدی بگیرید تا بتوانید قبل از اینکه عارضه پای پرانتزی برای شما بروز کند، درمان را انجام دهید.
روش تشخیص پای پرانتزی
روش تشخیص پای پرانتزی عبارتند از:
انجام معاینه فیزیکی
اولین کاری که متخصص انجام میدهد این است که فاصله بین زانوها را بررسی کرده و این فاصله را با مقدار استاندارد مقایسه میکند. از طرف دیگر وضعیت زانوها را بررسی خواهد کرد. از شما میخواهد بایستید تا متوجه شود آیا زانوها به سمت خارج انحراف دارند یا خیر. زمان مراجعه متخصص اگر سابقه پزشکی دارید، حتماً این موضوع را توضیح دهید. برای مثال اگر در کودکی دچار راشیتیسم یا پوکی استخوان بودهاید یا اگر اخیراً تصادف کردهاید و زانو دچار ضربه شدید شده است، حتماً باید این موارد را به متخصص اطلاع دهید.
تصویربرداریها و عکسبرداریها
در مرحله بعد متخصص برای اینکه متوجه شود دقیقاً پای پرانتزی با چه شدتی بروز کرده است، از شما میخواهد ام آر آی یا عکسبرداری رادیولوژی را انجام دهید.
چه زمانی باید به سراغ جراحی پای پرانتزی برویم؟
عمدهترین روش برای درمان این عارضه، جراحی پای پرانتزی است. اما اگر شما در مراحل اولیه ابتلا به پای پرانتزی قرار داشته باشید بهگونهای که به راحتی با نگاه کردن به پا نتوان وضعیت زانوی پرانتزی را تشخیص داد، شاید با انجام یک سری حرکات ورزشی و فیزیوتراپی، بتوانید زانوها را به حالت عادی بازگردانید. اما در برخی موارد هیچ راهی به جز جراحی پای پرانتزی وجود ندارد که در ادامه این مطلب توضیحات لازم را برای شما ارائه خواهیم کرد:
شرایط لازم برای جراحی پای پرانتزی در کودکان و نوجوانان
شرایط لازم برای جراحی پای پرانتزی در کودکان و نوجوانان عبارت است از:
- پای پرانتزی بسیار شدید اتفاق افتاده و انحنای شدید در زانوها وجود دارد.
- کودک در سنی است که همچنان رشد استخوانها ادامه دارد.
- علیرغم انجام تمرینات ورزشی، پای پرانتزی برطرف نشده است.
- سن بیمار نیز مهم است. در بین کودکان و نوجوانان، سن نباید از ۱۶ سال بالا برود.
- اگر پای پرانتزی باعث اختلالات حرکتی شده باشد حتماً باید جراحی انجام شود.
- همچنین یکی دیگر از مواردی که باعث میشود هیچ راهی جز جراحی پای پرانتزی در کودکان و نوجوانان وجود نداشته باشد، مشکلات در راه رفتن، انجام ورزش و فعالیتهای روزمره است.
شرایط لازم برای جراحی پای پرانتزی در بزرگسالان
شرایط لازم برای جراحی پای پرانتزی در بزرگسالان عبارت است از:
- زمانی که راه میروید، درد شدید یا بسیار شدید دارید.
- دچار اختلالات حرکتی شدهاید.
- مبتلا به آرتروز هستید و همین آرتروز باعث ابتلا به پای پرانتزی شده است.
- بدفرمی در زانو اتفاق افتاده است.
- برای راه رفتن یا برای انجام فعالیتهای روزمره، دچار مشکل شدهاید.
انواع جراحی پای پرانتزی
در قسمت قبل توضیح دادیم که متخصص باید ابتدا با استفاده از عکسبرداریها، وضعیت زانوی شما را بررسی کند تا متوجه شود دقیقاً زانو به چه دلیل و به چه میزان انحراف پیدا کرده است و بهترین روش جراحی پای پرانتزی را اجرا کند. در جدول زیر انواع جراحی پای پرانتزی را با یکدیگر بررسی میکنیم:
| روش جراحی | موارد کاربرد | دوره بهبود | تمرینات توانبخشی |
| هدایت صفحه رشد استخوان | · جراحی پای کودکان در سن رشد
· جراحی زانو بدون چرخش و پیچ خوردگی در ساق یا استخوان ران |
۶ تا ۸ هفته
|
انجام یکسری تمرینها برای بازیابی زانو
|
| جراحی استئوتومی استخوان ساق یا ران با تثبیت داخلی | · درمان انحراف استخوان با کمتر از ۱۲ درجه
· ابتلا به پای پرانتزی بدون چرخش یا پیچ خوردگی در ساق یا استخوان ران |
۳ تا ۴ ماه | · انجام فعالیتهای نیمه سنگین برای اصلاح وضعیت حرکتی استخوان
· انجام فعالیتهای برای بازیابی انعطافپذیری زانو |
| جراحی استئوتومی استخوان ساق با تثبیت بیرونی | · انحراف استخوان با بیش از ۱۲ درجه
· ابتلا به پای پرانتزی به دلیل پیچ خوردگی و تغییر شکل همزمان در ساق پا · ابتلا به پای پرانتزی با اختلاف طول در استخوان ساق پا |
۴ تا ۵ ماه | · انجام فعالیتهای سنگین برای اصلاح حرکت زانو
· انجام فعالیتهای بازیابی انعطافپذیری زانو
|
| جراحی استئوتومی استخوان ساق با میله گذاری | بهبود وضعیت پای پرانتزی ناشی از پیچ خوردگی همزمان با تغییر شکل در ساق پا | ۳ تا ۴ ماه | · انجام فعالیتهای نیمه سنگین برای اصلاح حرکت پا
· انجام فعالیتهای بازیابی انعطافپذیری زانو |
| جراحی تعویض مفصل زانو | ابتلا به پای پرانتزی به دلیل تخریب مفصل ناشی از آرتروز
|
4-5 ماه | · انجام فعالیتهای سنگین برای بازیابی دامنه حرکتی مفصل زانو
· تمرینات افزایش انعطافپذیری زانو |
عوارض عدم جراحی پای پرانتزی
آیا میدانید اگر متخصص به این نتیجه برسد که هیچ راهی به جز جراحی پای پرانتزی وجود ندارد و شما در این زمینه سهلانگاری کنید چه مشکلاتی در ادامه برای شما اتفاق خواهد افتاد:
- به دلیل اینکه اختلالات حرکتی به سراغ شما میآید، کم کم برای انجام فعالیتهای روزمره، راه رفتن و ورزش کردن، ناتوان میشوید.
- احساس درد شدید در زانو، شما را بیقرار خواهد کرد بهگونهای که به تدریج این درد برای شما غیرقابل تحمل میشود.
- پای پرانتزی منجر به ساییدگی مفاصل شده و در ادامه ممکن است در کنار پای پرانتزی، آرتروز زانو را نیز تجربه کنید.
در پایان
برای درمان عارضه پای پرانتزی، اول یک متخصص حرفهای را پیدا کنید تا از عملکرد او مطمئن باشید. سپس با خیال راحت میتوانید درمان را تحت نظر متخصص انجام دهید. پیشنهاد ما این است که با مجموعه بابل ارتوپدی در تماس باشید؛ تمامی آزمایشهای لازم را در این مجموعه انجام دهید و تمامی نکات مراقبتی که متخصص به شما میگوید را جدی بگیرید تا بتوانید بهترین نتیجه را از جراحی پای پرانتزی بهدست بیاورید.
